“`html
İran’da artan yaşam maliyetleri dolayısıyla 28 Aralık’ta Tahran’daki Kapalı Çarşı’da başlayan protesto hareketleri, kısa sürede rejime karşı bir isyana dönüşerek ülke genelinde yayıldı. Protestoların 18’inci gününe girdiği bu süreçte, kayıplar giderek artıyor.
ARTAN ÖLÜ SAYILARI: TABLO KORKUTUCU
İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ekonomik sıkıntılar nedeniyle başlayan gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bin 550’ye ulaştığını duyurdu.
Gösteriler sırasında 1134 kişinin yaralandığı ve 18 bin 434 kişinin gözaltına alındığı belirtildi.
‘DIŞARI ÇIKMAK İÇİN HAZIR OLMAK LAZIM’
BBC Farsça Servisi’ne detay veren görgü tanıkları, İran’daki durumu dışarıdan anlamanın zorluğuna dikkat çekerek, uluslararası medyada bildirilen ölü sayısının gerçeği yeterince yansıtmadığını ifade ediyor. BBC’ye konuşan bir İranlı gazeteci, “Dışarı çıkabilmek için hayatta kalmayı isteyerek yaşamak zorundasınız” diyerek durumu özetliyor.
‘YAZI TURA’
Beyaz Saray’a yakın kaynakların bildirdiğine göre, kamuoyuna karşı sergilenen tehditkar tutumuna karşın Trump, özel görüşmelerde kararsız bir tavır sergileyerek dikkat çekiyor. Washington Post’un haberine göre bazı yorumcular, ABD Başkanı’nı önceki dönemdeki bombardımanlar öncesine göre daha az hevesli olarak tanımlarken, diğerleri ise İran’la ilgili saldırı planını “yazı tura atma” olarak nitelendirdi.
TRUMP’IN ASKERİ STRATEJİLERİ
Konuyla ilgili bilgi sahibi bir eski ABD yetkilisi, Trump’ın geçen hafta askeri seçenekler ve çeşitli senaryolar hakkında detaylı bilgi aldığını belirtti. Bu seçenekler arasında İran hükümetinin kritik altyapısına yönelik siber saldırılar, hükümetin protestocular arasındaki iletişimi engelleme çabalarına karşı koyma stratejileri ve rejime bağlı güvenlik güçlerine yönelik askeri saldırılar bulunmaktadır.
Yönetim içindeki bir kaynağa göre, “Misilleme riski olmadan tam ölçekli bir askeri operasyon için gerekli kaynaklarımız şu an mevcut değil” ifadesi dikkat çekti. Kaynağın belirttiğine göre, Venezuela’ya destek sağlamak için Centcom’dan önemli ölçüde kaynağımızı çekmek zorunda kaldık.
Washington Post’a göre mevcut seçenekler arasında, yakın zamanda uzun menzilli füze atışlarına hazır muhriplerin ve potansiyel olarak balistik füze denizaltılarının da bulunması dikkat çekiyor.
Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, Operation Midnight Hammer sırasında B-2 hayalet bombardıman uçaklarını kullanmaya istekli olduğunu göstermektedir; bu uçaklar, ABD’den havalanarak 36 saat süren kesintisiz bir uçuşla İran’ı vurma kapasitesine sahip.
KÖRFEZ ÜLKELERİ TÜRKİYE’DE ETKİNLİK GÖSTERİYOR
Wall Street Journal (WSJ) kaynaklarına göre, Körfez ülkeleri ABD yönetimini İran’a yönelik olası bir saldırıdan vazgeçirmeye çalışıyor. Suudi Arabistan, Washington’u ikna etmek için bu girişimlerin öncülüğünü yapıyor.
‘PETROL PİYASALARINDA TARTIŞMALAR SÜRÜYOR’
Körfez ülkelerinden gelen bilgilere göre, Suudi Arabistan, Umman ve Katar, İran’a yönelik olası askeri harekâtların petrol piyasalarını olumsuz etkileyeceği ve sonuçta ABD ekonomisinin de zarar göreceği konusunda Trump yönetimini uyarıyor.
Körfez ülkeleri, herhangi bir askeri müdahalenin Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerinin seyrini olumsuz etkilemesi ve bölgede çeşitli istikrarsızlıklara yol açabileceği endişesi taşıyor.
Suudi yetkililere göre, Riyad yönetimi, İran ile olası bir çatışmaya karışmayacakları ve ABD’nin hava sahalarını saldırılar için kullanmasına izin vermeyeceklerini teyit etti.
Beyaz Saray’ın kaynaklarına göre, Trump, İran ile ilgili atılacak adımlara dair henüz kesin bir karar vermiş değil. Trump’ın danışmanlarıyla bu konuda görüşmeler yaptığı ve çeşitli seçenekleri masaya yatırdığı bildirildi. Özellikle İran’a ait tesislere yönelik bombardıman, siber saldırılar, yeni yaptırımlar ve rejim karşıtı sosyal medya hesaplarının desteklenmesi gibi seçeneklerin üzerinde duruluyor.
‘YARDIM YOLDA’
ABD Başkanı Trump, Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, “İranlı vatanseverler, protestoları sürdürün, kurumlarınızı ele geçirin! Katillerin ve istismarcıların isimlerini kaydedin. Ciddi bedeller ödeyecekler. İranlı yetkililerle yapılan tüm görüşmeleri iptal ettim, yardım geliyor” ifadelerine yer verdi.
‘İDAM GELİYORSA ÇOK SERT CEVAP VERİRİZ’
ABD Başkanı Donald Trump, İran’da süren protestolar sırasında bazı göstericilerin idamına ilişkin haberlerle ilgili, “Asılma konusundan haberdar değilim. Eğer idamlar gerçekleşirse, buna karşılık ciddi tedbirler alacağız” şeklinde beyanatta bulundu.
‘PROTESTOLARA DEVAM’
ABD Başkanı Trump, İran’daki devam eden protestolarda çok sayıda göstericinin hayatını kaybettiğini belirterek, “Tüm İranlı vatanseverlere çağrıda bulunuyorum: Protestolara devam edin, mümkünse kurumlarınızı ele geçirin ve sizi istismar eden katillerin isimlerini kaydedin” dedi.
İNGİLİZ MEDYASI TAHMİNLERİ AÇIKLADI
ABD Başkanı Trump, İran’daki hükümet karşıtı gösterilere yönelik kanlı müdahalelerin ardından Tahran rejimine karşı “çok güçlü seçenekleri” değerlendirdiğini açıkladı.
İngiltere merkezli The Telegraph’ın analizlerine göre, Beyaz Saray’ın masasında askeri saldırılardan siber operasyonlara kadar dört temel senaryo mevcut.
Birinci senaryo, rejime uyarı niteliğinde sınırlı saldırılar düzenlenmesi. Geçtiğimiz Haziran ayında İsrail’in Tahran’daki İstihbarat Bakanlığı’na yaptığı saldırıya benzer bir “nokta operasyonu” ile rejimin geri adım atması hedefleniyor. Ancak uzmanlar, bu tür bir hamlenin “yetersiz” bulunması halinde caydırıcılığını yitirebileceği konusunda uyarıyorlar.
İkinci senaryo, güvenlik güçlerinin protestocuları öldürme eyleminde durdurulması veya rejimi destabilize etmek amacıyla geniş çaplı bir operasyon planı. Bu seçenek, sadece bakanlık binalarını değil, ülke genelindeki Besic milis noktalarını ve iletişim merkezlerini de hedef alıyor. Ancak böyle bir operasyon için ABD’nin bölgede ciddi bir askeri varlık oluşturması ve Basra Körfezi’ne uçak gemisi göndermesi gerektiği belirtiliyor.
HAMANEY’E YÖNELİK BİR SUİKAST İHTİMALI
Üçüncü ve en dikkat çekici senaryo, Ayetullah Ali Hamaney’e suikast veya alıkoyma girişimleri olarak gösterildi. Venezuela Devlet Başkanı Maduro’nun kaçırılmasındaki başarıdan cesaret alan bazı danışmanların, İran’ın dini liderini hedef alma fikrini tartıştığı iddia ediliyor.
Dördüncü senaryo ise, bölgesel bir çatışmadan kaçınmak isteyen Trump için “kinetik olmayan” en etkili yöntemler arasında sayılan siber saldırılar. Bu plan, rejimin iletişim ağlarını bozmayı ve Elon Musk’ın Starlink terminalleri aracılığıyla İran halkına kesintisiz internet sağlamayı amaçlıyor. Böylece eylemcilerin iletişimini güçlendirmek ve devlet propagandasını engellemek hedefleniyor.
İRAN’DA PROTESTOLARIN SEBEPLERİ
İran’da döviz kurlarındaki dalgalanmalara bağlı olarak artan ekonomik sıkıntılar, piyasalarda belirsizlik ve durgunluk yaratarak esnafın protestolarına yol açtı. İran’ın ulusal para biriminin değer kaybetmesi, gösterilerin fitilini ateşlemiştir.
‘REJİMİN SON GÜNLERİ’
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İran yönetiminin yalnızca şiddet yoluyla iktidarda kalabileceği ve bu nedenle dünyanın bu rejimin ‘son günlerini’ izlediğine dikkat çekerek, “Bir rejim, eğer sadece şiddetle ayakta durabiliyorsa, zaten fiilen sona ermiştir” ifadelerine yer verdi. Merz, şu an bu rejimin son günlerine tanıklık ettiğimize inandığını vurguladı.
Merz, “Halk artık bu rejime karşı ayaklanıyor” derken, Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul’un mevkidaşlarıyla, ülkede meşru bir hükümete geçiş sürecinin sağlanması amacıyla yakın kontak halinde olduğunu belirtti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise sosyal medya üzerinden Merz’e yanıt vererek, Almanya’nın insan hakları konusundaki sicilini eleştirerek, “Almanya belki de insan hakları meselesini ele almak için en kötü durumda olan bir ülkedir” sözlerini sarf etti.
“`
